PRODUCTVERZORGING PRODUCTGROEPEN B
			3E110.1

 KAMERPLANTEN

Inhoud

1	Groeifactoren
1.1 	Licht
1.2 	Water
1.3 	Voedsel
1.4 	Temperatuur
1.5 	Bodem
2  	Problemen in huis
2.1 	Het wortelvolume is te klein
2.2 	De lucht is te droog
2.3 	De lichthoeveelheid is te klein
2.4 	Te veel zon
2.5 	Slechte bodem
2.6 	De temperatuur is niet optimaal
3 	Relatie tussen bouw en verzorgingseisen

kamerplanten

Inleiding

Planten horen buiten; niet in huis. 
Toen onze voorouders nog in en van de natuur leefden kwam niemand op het idee om planten in huis te halen. Het naar binnen halen van planten is pas ontstaan toen de mensen van de natuur vervreemden. 
Op dit moment heeft bijna iedereen wel enkele kamerplanten. 

Planten die in het algemeen uit een totaal andere streek komen. Vaak hebben kwekers eraan gesleuteld om ze aan te passen aan de, voor de plant, slechte omstandigheden in huis. Ondanks deze aandacht en zorg blijven het zorgenkindjes.

We behandelen de volgende hoofdstukken:
1. Groeifactoren
2. Problemen die in huis ontstaan
3. Relatie tussen bouw en verzorgingseisen
Tussen de hoofdstukken staan een aantal vragen en opdrachten.

Informatiebronnen:
- 	Brandsma: Handboek Kamerplanten.
- 	Sortimentboekje: Potplanten/snijbloemen/tuinplanten.
- 	Groei en bloeiwijzer.
- 	Diverse kamerplantenboeken, folders en brochures.
- 	Leerbedrijf.
1	Groeifactoren

In dit eerste hoofdstuk gaan we kijken naar de groeifactoren van een plant. 
Om te kunnen groeien hebben planten licht, water, voedsel, warmte en een bodem nodig. De groeifactoren samen vormen het leefmilieu. 
1.1 	Licht

Planten gebruiken licht voor de fotosynthese. De daarbij gemaakte suiker kan verbranden en zorgt voor de energievoorziening. Planten die van nature op lichtarme plaatsen groeien verdragen in het algemeen weinig licht. Planten die van nature op lichtrijke plaatsen groeien verlangen d.e.t. veel licht.
In onze streken komt de zon in het oosten op en verplaatst deze zich via het zuiden naar het westen. Dit betekent dat planten op het noorden weinig licht, op het oosten en westen matig licht en op het zuiden veel licht krijgen.
Er zijn weinig planten die direct zonlicht verdragen.
1.2 	Water

Water bevindt zich in de bodem en in de lucht.
Bodemwater is nodig voor de opbouw van de plant, voor het oplossen van voedsel, voor de fotosynthese en de verdamping. Verdamping is nodig om opgelost voedsel op te zuigen en om af te koelen. 
De waterhoeveelheid in de lucht bepaalt de luchtvochtigheid en daarmee de mate van verdamping. 

1.3 	Voedsel

Voedsel is nodig voor het opbouwen van het plantenlichaam. Voedingsstoffen bevinden zich in de bodem en worden, opgelost in het bodemwater, met de wortels op gezogen. 
Planten die hard groeien zullen meer voedsel nodig hebben dan langzaamgroeiende planten. 
1.4 	Temperatuur

Temperatuur bepaalt de activiteit van een plant. Als de temperatuur hoog is gaan alle levensverrichtingen sneller. Daarnaast neemt de verdamping toe als het warmer wordt. 
1.5 	Bodem

Planten eten geen grond. Dit wil zeggen dat ze de grond alleen nodig hebben om zich te verankeren en om water, voedsel en lucht vast te houden. 
Bij watercultures wordt grond vaak vervangen door kleikorrels.
Omdat kamerplanten over weinig grond en wortels beschikken stellen ze hoge eisen aan de bodemstructuur en samenstelling. 
Door de grote herkomstverschillen bestaan er, vooral op dit punt, grote verschillen in de eisen die de plantensoorten stellen.

1	Waaraan herken je bij een plant lichtgebrek? Noem er minimaal 3.

	

	
2	Welke planten kunnen van nature op een donkere plaats staan? Waar groeien deze planten van nature?

	
	
3	Welke planten plaats je achter een raam op het noorden gericht?

	

	

4	Achter welk venster adviseer je een Fuchsia die volop in knop staat en net uit de kwekerij komt?

	

5	In de huiskamer heerst vaak een lage luchtvochtigheid. Planten reageren hierop met het afstoten van bladeren. Verklaar dit vanuit de biologie van de plant.

6 	Planten verwelken als de wateropname kleiner is dan de verdamping. 
a. Wat is verwelken?

b. Verklaar dat planten kunnen verwelken terwijl de potgrond voldoende nat is.

c. Hoe komt het dat een luchtig bodemmengsel de wateropname verbetert?

                                                                                                                         
7	Wat verstaat men onder;
a. bladverbranding

b. bladvergeling

c. overmaatsverschijnselen?

d) gebreksziekten

8	Wat verstaan we onder;
a. optimum temperatuur

b. een temperatuur behandeling voor knopvorming?

9	Bij welke temperatuur moeten de meeste kuipplanten overwinteren?

10	Wat verstaan we onder 
a. bodemstructuur

b. verzilting van de grond (EC)

2  	Problemen in huis 

Als planten in huis staan proberen we de natuurlijke omstandigheden van de plant zo goed mogelijk na te bootsen. 

Dit doen we door;
a. planten te kiezen die het milieu in huis verdragen,
b. planten zo goed mogelijk te verzorgen.

In het algemeen kunnen we de problemen die planten in huis tegenkomen als volgt samenvatten;

2.1 	Het wortelvolume is te klein
   	Hierdoor kunnen de wortels de verdamping door de bladeren niet bijhouden en heeft de plant problemen met het opnemen van voedsel en water.
2.2 	De lucht is te droog
   	De verdamping is daardoor groter dan op de natuurlijke groeiplaats.
2.3 	De lichthoeveelheid is te klein
   	De plant krijgt daardoor problemen met de energievoorziening.
2.4 	Te veel zon
   	Bladeren die daar niet tegen kunnen zullen verbranden.
2.5 	Slechte bodem
   	De kleine bodemmassa waarover de plant beschikt gaat snel in kwaliteit achteruit. Door zuurstofgebrek en verzilting kunnen de wortels hun werk niet goed doen. Hierdoor ontstaat o.a. voedselgebrek.
2.6 	De temperatuur is niet optimaal
Elke plant kent een optimum temperatuur waarbij ze het beste groeit. Daarnaast geldt voor veel planten dat ze een groei- en een rustperiode kennen waarin ze verschillende eisen stellen aan de temperatuur. In de huiskamer kunnen we de temperatuur niet aanpassen aan de planten.

Als het leefmilieu niet goed is zal de plant slecht groeien, verkleuren, ziek worden en sterven.

3 	Relatie tussen bouw en verzorgingseisen

In de praktijk wordt je vaak geconfronteerd met de verzorgingseisen van planten. Bijvoorbeeld;
a. Een plant vertoont groeistoornissen. 
b. Je hebt een of meerdere planten nodig voor een bepaalde standplaats in huis.
c. Van een plant moet je weten waar je hem kunt plaatsen en hoe je hem moet verzorgen.

In de biologie geldt;
"Alles is overal: de natuur selecteert."
Dit wil zeggen dat planten en dieren zich alleen kunnen handhaven als ze aangepast zijn aan de heersende milieuomstandigheden. Aan het uiterlijk van cultuurplanten kun je deze aanpassingen vaak zien. Op deze wijze geeft de plant informatie over zijn herkomst en natuurlijke groeiplaats. 

Het verzorgen van planten kun je beschouwen als het zo goed mogelijk nabootsen van de natuurlijke omstandigheden.

In plantenboeken en folders staat bij elke kamerplant informatie over de natuurlijke groeiplaats (streek en standplaats).
Daarnaast geeft men meestal informatie over water, licht, zon, temperatuur, gevoeligheid voor ziektes, rustperiodes en bodemgesteldheid.
Bij het voorbereiden  van een interieurbeplanting zoek je planten bij elkaar die in de gegeven omstandigheden het beste voldoen.  
Met behulp van boeken en schema's kun je dan tot een beplantingsplan komen. Dit naslaan van boeken is erg tijdrovend en onpraktisch. Het gebeurt dan ook alleen maar in twijfelgevallen. In de praktijk oriënteert men zich op de omstandigheden en zoekt men zonder naslagwerk de planten bij elkaar.
 
We gaan nu, aan de hand van een aantal uiterlijke kenmerken van planten, verklaringen zoeken voor de verzorgingseisen. Op deze manier voorkom je het vaak moeten naslaan van boeken of het van buiten leren van allerlei verzorgingsregels per plant.  

Het schema op de volgende bladzijde geeft een beknopt overzicht van een aantal uiterlijke kenmerken van planten en de betekenis daarvan voor de verzorging. KENMERK
	 FUNCTIES EN GEVOLG(EN)	 BETEKENIS VOOR DE VERZORGING	

blad bedekt met glanzende waslaag	 kleine verdamping	 weinig water nodig
 verdraagt een lage luchtvochtigheid 
 verdraagt zonlicht	

behaard blad	waterdamp blijft tussen de haartjes hangen waardoor de plant weinig verdampt 	 weinig water nodig 
 niet sproeien of afsponsen
 verdraagt zonlicht en een lage luchtvochtigheid	

vlezige stengels en bladeren	 plant bezit een grote watervoorraad
 kleine verdamping 	 niet vaak watergeven verdraagt zonlicht
 verdraagt een lage luchtvochtigheid	

bladeren zijn veranderd in stekels	door de beperkte oppervlakte zijn er weinig huidmondjes en zal de plant weinig verdampen	 weinig water nodig
 plant verdraagt zon
 verdraagt een lage luchtvochtigheid	

dun blad	 grote verdamping	 veel water nodig
 verdraagt weinig zon	

bont blad	 weinig bladgroen voor de fotosynthese	 meer licht nodig dan groene soortgenoten	

bloeiende plant	plant steekt veel energie in de
voortplanting	  veel licht, water en voedsel nodig	

grote bladeren	veel verdamping	 veel water nodig	

plant met
luchtwortels	plant groeit van nature in het moeras. Wortels krijgen zuurstof via luchtwortels.	 veel water nodig	

plant staat in stenen bloempot	poreuze pot verdampt water	 plant heeft meer water nodig dan 
 dezelfde plant in kunststof pot	

bladeren vormen een trechter	water loopt van nature naar het hart van de plant en komt niet op de bodem	 in de koker gieten
 wortelkluit drooghouden	

plant heeft een knol	Na het afsterven van het bovengrondse gedeelte kan de knol overwinteren	 niet op de knol gieten
 knol in droog medium overhouden en vervolgens   opnieuw oppotten	

houtachtige plant	heeft van nature een groter wortelstelsel dan in de pot	 af en toe in water dopen en potkluit wekelijks dompelen	

11	Loop door de plantenkas en zoek bij elke groep uit het schema 4  voorbeelden. Noteer de namen op de juiste plaats.

 KENMERK	 VOORBEELD 1	 VOORBEELD 2	 VOORBEELD 3
	 VOORBEELD 4 	
 blad bedekt met
 glanzende waslaag					
 behaard blad		
			
 vlezige stengels en   bladeren
					
 bladeren zijn veranderd in ste      kels					
 dun blad		
			
 bont blad	
				
 bloeiende plant	
				
 grote bladeren	
				
 plant met
 luchtwortels					
 plant staat in stenen bloempot
					
 bladeren vormen een trechter		
			
 plant heeft een knol		
			
 houtachtige plant		

12	Hieronder staan de namen van 10 verschillende kamerplanten. Zoek de planten op en schrijf achter elke naam een kenmerk. Gebruik de derde kolom om een verzorgingsadvies te geven welke past bij dat kenmerk.

 NAAM	 KENMERK	VERZORGINGSADVIES  	
Monstera		
	
Saintpaulia

	
Kalanchoe

Vriesea

	
Rhododendron		

Campanula		

Begonia
semperflorens		

Zygocactus		

Dieffenbachia		

Pellaea		

Hedera		

Beloperone		

13	Het minst opvallende plantenorgaan is de wortel. Bij de meeste planten dienen deze wortels voor de verankering en voor het opnemen van water en voedsel. Daarnaast kunnen wortels reservevoedsel en -vocht bevatten.

a.	Zoek in de kas de familie van de Bromeliacae op. Noteer de namen van 2 bromelia's met weinig wortels.

b.	Bromelia's met weinig wortels horen tot de epifyten. Zoek op wat men hieronder verstaat. Noteer dit.

c. 	Waarom hebben deze planten geen goed ontwikkeld wortelstelsel nodig?

d. Waar halen deze planten hun water en voedsel vandaan?

e. 	Hoe verzorg je deze planten lettende op gietwater, voedsel en luchtvochtigheid?

14	Schrijf 4 groeifactoren op waarmee je rekening moet houden als je planten in huis zet.

15	Veel uiterlijke kenmerken geven informatie over meer dan één verzorgingsfactor. Geef het juiste antwoord;

a. Bij planten die zich tegen verdampen beschermen hoort;
0) hoge temperatuur	0) lage temperatuur

b. Planten met een grote verdamping verlangen;
0) droge lucht		0) vochtige lucht

c. Bij een grote waterbehoefte hoort;
0) veel verdamping	0) weinig verdamping

16	We hebben gezien dat het uiterlijk van planten veel informatie kan geven over de verzorging. Daarnaast kan je eigen ervaring een steun zijn bij het achterhalen van de verzorging. Bijvoorbeeld;

a)	Je kent goed of juist slecht groeiende planten uit je omgeving 
b)	Je kent de natuurlijke groeiplaats. Denk hierbij bijvoorbeeld aan varens en mossen.
c)	Je herkent planten die, bij ons, in de zomer buiten staan,  bijvoorbeeld kuipplanten.	
d)	Je herkent planten die, bij ons, het hele jaar buiten kunnen staan, bijvoorbeeld klimop.       

Verder zijn er een aantal verzorgingsregels die voor de meeste planten opgaan. Noem 10 verzorgingsregels die voor de meeste planten opgaan.

17	Geef 4 voorbeelden van planten die in de zomer buiten kunnen staan maar in de winter naar binnen moeten.

18 	Zoek in de tuin 2 namen van vaste planten die ook als kamerplant gebruikt worden. Noteer de namen.

19	Bedenk een manier om een plant die voor een raam op het zuiden staat tegen de zon te beschermen.

20	Na het dompelen mag je de plant niet direct in de sierpot zetten. Waarom niet?

21	De luchtvochtigheid kun je verhogen door te sproeien. Geef 2 andere manieren.

22	Als je, bijvoorbeeld na het ramen wassen, een Hibiscus niet goed terugzet verliest deze zijn bloemknoppen. Hoe  komt dit?

23 	Waarom is het bijna onmogelijk om een klant te adviseren hoe vaak per week men water moet geven aan een plant. Geef 2 redenen.

24 	Bedenk 2 redenen om planten te verpotten.

25	ls de bladeren van planten plakkerig zijn kan dit komen door de aanwezigheid van dop- of wolluis. Je moet zulke planten isoleren. Waarom?

26 	Varens groeien van nature op de bodem van bossen. Beantwoord de volgende vragen uitgaande van dat feit.
    	a. Welke grond verlangen deze planten?

    	b. Verlangen deze planten veel of weinig licht? 

c. Leg uit hoe je aan de informatie over bodem en licht bent gekomen.

27	Door het goed bekijken van planten krijg je veel informatie over de eisen die de plant aan zijn verzorging stelt. Daarnaast zijn een aantal planten zo bekend dat je uit ervaring weet welke eisen de betreffende plant stelt.
Toch kan het voorkomen dat je informatie moet opzoeken. Hiervoor gebruik je boeken, folders en etiketten.
Vul de volgende schema’s in.

Vaak komt het voor dat je planten nodig hebt voor ruimtes met weinig of juist veel licht. 
a) Schrijf in elk van de volgende kolommen 5 plantennamen. Zoek deze zonodig op.
   
 PLANT VERLANGT            VEEL LICHT   
(geschikt voor op het 
zuiden)	 PLANT VERLANGT         MATIG LICHT
 (geschikt voor op het oosten en westen)	 SCHADUWPLANTEN
 (geschikt voor op het noorden)	
a)	a)	a)	
b)	b)	b)	
c)	c)	c)	
d)	d)	d)	
e)	e)	e)	

b) Schijf onder elk van de volgende groepen de namen van 5 planten die ertoe behoren.

 PLANTEN DIE EEN LAGE
 TEMPERATUUR VERDRAGEN	 PLANTEN DIE GEEN LAGE
 TEMPERATUUR VERDRAGEN	
a)	a)	
b)	b)	
c)	c)	
d)	d)	
e)	e)	

c) Zoek 5 planten op die een lage luchtvochtigheid verdragen en 5 planten die geen lage luchtvochtigheid verdragen. Schrijf de namen in de juiste kolom.

 	PLANTEN DIE EEN LAGE
 	LUCHTVOCHTIGHEID 
VERDRAGEN	 	PLANTEN DIE GEEN LAGE
 	LUCHTVOCHTIGHEID 
VERDRAGEN	
a)	a)	
b)	b)	
c)	c)	
d)	d)	
e)	e)	

28	Hieronder zijn een aantal omstandigheden aangegeven zoals die in huis voorkomen.  Schrijf bij elke beschrijving de naam van een geschikte plant.
a) Een raam op het zuiden boven de centrale verwarming

	b) Een raam op het noorden in een onverwarmde kamer

	c) Op een kastje in een donkere, warme gang

	d) Een tafeltje in de hoek van een lichte, verwarmde kamer

	e) Een verwarmde badkamer met een klein raam op het noorden

29	Zoek een plattegrond van een huis met een hal, een keuken, en een zitkamer. Plak deze op een lege bladzijde. 
Teken een noordpijl en geef de afmetingen aan. Alleen de hal is onverwarmd. Geef met behulp van nummers 5 verschillende plaatsen aan waar je planten kunt plaatsen. Schrijf bij de nummers de namen van de planten en motiveer je keuze.